Sunucu, NAS ve Veri Yedekleme Çözümleri

Yedeğiniz var mı, yoksa geri dönen bir yedeğiniz mi?

Sunucu kurulumu, NAS ile dosya paylaşımı ve test edilmiş veri yedekleme. 2005’ten bu yana Esenyurt merkezli olarak İstanbul Avrupa Yakası’ndaki firmaların verisini koruyoruz.

Yedek, geri dönmediyse yedek değildir

Firmaların büyük çoğunluğu yedek aldığını düşünür. Sorun, o yedeğe gerçekten ihtiyaç duyulduğu gün ortaya çıkar: yedekleme haftalardır hata veriyordur, yedek diski sunucunun yanında durduğu için aynı arızadan etkilenmiştir ya da fidye yazılımı ağdaki NAS’a ulaşıp yedekleri de şifrelemiştir.

Bu yüzden işe “Yedek alıyor muyuz?” sorusuyla değil, “Bu yedekten ne kadar sürede, hangi noktaya geri dönebiliriz?” sorusuyla başlıyoruz. Sunucu, depolama ve yedekleme kararlarının tamamı bu sorunun cevabına göre şekillenir.

Sahada en sık karşılaştığımız durumlar:

Yedek alınıyor ama hiç geri yükleme denemesi yapılmamış,
Yedekler sunucuyla aynı odada, aynı elektrik hattında ve aynı ağda duruyor,
NAS hem ortak dosya alanı hem yedek deposu olarak kullanılıyor; tek cihaz arızası her ikisini birden götürüyor,
Microsoft 365 verisinin Microsoft tarafından yedeklendiği varsayılıyor,
Yedekleme hata mesajları kimseye ulaşmıyor, sorun aylar sonra fark ediliyor.

3-2-1 kuralı: yedeklemenin asgari standardı

3 kopya

Canlı veriye ek olarak en az iki yedek kopya tutulur. Tek kopyaya güvenmek, o kopyanın sağlam olduğuna bahse girmektir.

2 farklı ortam

Kopyalar farklı cihaz veya ortamlarda saklanır: örneğin sunucu diski ve ayrı bir NAS. Aynı cihazdaki iki kopya tek kopya sayılır.

1 ofis dışı kopya

Kopyalardan biri bulutta veya ikinci bir lokasyonda durur. Yangın, su baskını, hırsızlık veya fidye yazılımı ofisteki her şeyi aynı anda etkileyebilir.

Buna ek olarak fidye yazılımlarına karşı, ağdan erişilerek silinemeyen veya değiştirilemeyen bir kopya kurgulanması ve geri dönüşün düzenli olarak test edilmesi gerekir. Kopya sayısı ne olursa olsun, test edilmemiş bir yedek hâlâ bir varsayımdır.

Sunucu kurulumu ve yönetimi

Sunucu, firmanın kullanıcı hesaplarını, dosya yetkilerini ve iş uygulamalarını taşıyan merkezdir. Kurulumu bir kez yapıp bırakmak yerine, yaşam döngüsü boyunca yönetiyoruz:

Windows Server ve Active Directory: kullanıcı ve bilgisayar yönetimi, grup ilkeleri, departman bazlı klasör yetkilendirmeleri,
Dosya sunucusu: ortak klasör yapısının iş akışına göre tasarlanması, erişim yetkilerinin kişi değil rol bazında verilmesi,
Sanallaştırma: Hyper-V, VMware veya Proxmox üzerinde birden fazla sunucunun tek donanımda çalıştırılması, fiziksel sunucuların sanala dönüştürülmesi,
Donanım: Dell, Lenovo ve HP sunucularda ihtiyaca göre boyutlandırma, tedarik ve kurulum,
Güncelleme ve izleme: güvenlik güncellemeleri, disk ve donanım uyarılarının takibi.

Sanallaştırma tarafını ayrıntılı olarak Sanallaştırma Çözümleri sayfamızda anlatıyoruz.

NAS ile dosya paylaşımı ve yedekleme

QNAP ve Synology NAS cihazları, küçük ve orta ölçekli firmalar için hem ortak dosya alanı hem de yedek deposu olarak güçlü bir seçenektir. Doğru kurgulandığında snapshot (anlık görüntü) özelliği sayesinde yanlışlıkla silinen veya şifrelenen dosyalar dakikalar içinde önceki haline döndürülebilir.

Ancak NAS’ın iki rolü aynı anda üstlenmesi bir risk yaratır. Bu nedenle NAS’ı kurarken şunlara dikkat ediyoruz:

Ortak dosya alanı ile yedek alanının yetkilerini birbirinden ayırmak,
Snapshot zamanlamalarını iş saatlerine göre ayarlamak,
NAS üzerindeki verinin de ofis dışına (bulut veya ikinci lokasyon) kopyalanmasını sağlamak,
Disk sağlığı ve kapasite uyarılarının ilgili kişilere ulaşmasını sağlamak.

Yedekleme altyapısı: neyi, neyle yedekliyoruz?

Sunucu ve sanal makine yedeği

Veeam ile sunucuların ve sanal makinelerin tamamının yedeklenmesi; gerektiğinde tek bir dosyanın veya tüm sunucunun geri yüklenmesi.

NAS yerleşik yedekleme

QNAP ve Synology’nin kendi yedekleme ve snapshot araçlarıyla bilgisayar, dosya sunucusu ve NAS verisinin korunması.

Ofis dışı / bulut kopya

Yedeklerin bir kopyasının bulutta veya ikinci bir lokasyonda tutulması; ofiste yaşanacak fiziksel bir felakete karşı son savunma hattı.

Microsoft 365 yedeği

Exchange e-postaları, OneDrive ve SharePoint verilerinin, Microsoft’un kendi saklama sürelerinden bağımsız olarak yedeklenmesi.

Firmanıza uygun yapı hangisi?

Gereğinden büyük bir sunucu bütçeyi, gereğinden küçük bir yapı ise iş sürekliliğini zorlar. Doğru yapıyı belirlerken çalışan sayısından çok, hangi uygulamaların çalıştığına ve bir kesintinin firmaya maliyetine bakıyoruz.

Yapı	Kimler için uygun	Dikkat edilmesi gereken
NAS ağırlıklı yapı	Yalnızca dosya paylaşımı yapan, sunucu uygulaması çalıştırmayan küçük ekipler	NAS hem dosya hem yedek deposu olursa tek noktada risk oluşur; ofis dışı kopya şarttır
Tek fiziksel sunucu	Active Directory ve bir iki iş uygulaması çalıştıran ofisler	Donanım arızasında her şey durur; yedekten geri dönüş süresi önceden bilinmelidir
Sanallaştırılmış sunucu	Birden fazla iş yükünü tek donanımda toplamak, hızlı geri dönüş isteyen firmalar	Sanal makinelerin tamamı düzenli yedeklenmeli; donanım kapasitesi büyümeye göre planlanmalı
Hibrit (yerel + bulut)	Microsoft 365 kullanan, birden fazla lokasyonu veya uzaktan çalışanı olan firmalar	Bulut verisi de ayrıca yedeklenmeli; internet kesintisinde hangi işlerin süreceği belirlenmeli

Çalışma sürecimiz

Keşif ve envanter: mevcut sunucu, depolama ve yedekleme yapınızı yerinde inceliyor, hangi verinin nerede durduğunu çıkarıyoruz.
Risk ve hedef belirleme: hangi sistemin ne kadar süre durmasının kabul edilebilir olduğunu ve ne kadar geriye veri kaybını tolere edebileceğinizi birlikte belirliyoruz.
Tasarım ve tedarik: sunucu, NAS ve yedekleme kurgusunu bu hedeflere göre tasarlıyor, donanım ve yazılım tedarikini yapıyoruz.
Kurulum ve geçiş: kurulumları ve veri taşımayı iş akışını aksatmayacak şekilde planlıyoruz.
Geri dönüş testi: kurulumun sonunda ve sonrasında düzenli aralıklarla yedekten geri yükleme yaparak sistemin gerçekten çalıştığını doğruluyoruz.
İzleme ve destek: yedekleme sonuçlarını, disk ve donanım uyarılarını takip ediyor, 7/24 destek veriyoruz.

KVKK ve veri güvenliği

Yedekler, firmanın canlı sistemlerindeki kişisel verilerin birebir kopyasıdır; dolayısıyla canlı veri kadar korunmaları gerekir. Yedekleme kurgusunda yedeklerin şifrelenmesini, yedek alanlarına erişimin kişi bazında yetkilendirilmesini, saklama sürelerinin tanımlanmasını ve ofis dışı kopyanın tutulduğu lokasyonun bilinçli olarak seçilmesini sağlıyoruz.

Sık Sorulan Sorular

RAID yapılandırmamız var, ayrıca yedeğe gerek var mı?

Evet. RAID, bir disk arızalandığında sistemin çalışmaya devam etmesini sağlar; yani bir süreklilik önlemidir, yedek değildir. Yanlışlıkla silinen bir dosya, fidye yazılımının şifrelediği bir klasör veya cihazın tamamen arızalanması RAID’in koruyamadığı durumlardır. Bu senaryolar için ayrı ve test edilmiş bir yedek gerekir.

Microsoft 365 verilerimiz zaten Microsoft’ta, ayrıca yedeklemek gerekir mi?

Microsoft, altyapının çalışır durumda kalmasından sorumludur; kullanıcının sildiği, fidye yazılımının bozduğu veya ele geçirilen bir hesap üzerinden silinen verilerin uzun süreli geri dönüşü sizin sorumluluğunuzdadır. Bu nedenle Exchange, OneDrive ve SharePoint verileri için ayrı bir yedekleme kurgusu öneriyoruz.

Sunucu mu almalıyız, NAS mı?

İhtiyaca bağlıdır. Active Directory, özel uygulama veya veritabanı çalıştırıyorsanız sunucu gerekir. Yalnızca dosya paylaşımı yapan küçük bir ekip için NAS yeterli olabilir. Çoğu firmada en sağlıklı yapı ikisinin birlikte kullanılmasıdır: iş yükü sunucuda, yedekler ise ayrı bir NAS’ta ve ofis dışında tutulur. Kararı keşif sırasında birlikte veririz.

Mevcut fiziksel sunucumuzu sanallaştırmak mümkün mü?

Evet. Fiziksel sunucuyu sanal makineye dönüştürerek Hyper-V, VMware veya Proxmox üzerinde çalıştırabiliriz. Geçiş, iş akışını aksatmayacak şekilde planlanır ve dönüşümden önce mutlaka güncel bir yedek alınır.

Geri dönüş testini nasıl yapıyorsunuz?

Belirli aralıklarla yedekten örnek dosyalar ve gerektiğinde tam bir sanal makine, canlı sistemi etkilemeyecek şekilde geri yüklenir. Verinin açıldığı, uygulamanın çalıştığı doğrulanır. Geri yüklenemeyen bir yedek fark edildiğinde sorun, gerçek bir felaketten önce giderilmiş olur.

Yedeklerimiz nerede tutuluyor, KVKK açısından ne yapmalıyız?

Yerel kopya genellikle ofisteki NAS’ta, ikinci kopya ise bulutta veya ikinci bir lokasyonda tutulur; lokasyon tercihini sizinle birlikte belirleriz. Yedekler kişisel veri içerdiği için şifrelenir, erişimleri kişi bazında yetkilendirilir ve saklama süreleri tanımlanır.

İletişim

FTH Teknoloji Bilişim Danışmanlık Dış Ticaret Ltd. Şti.

Adres: Zafer Mah. Doğan Araslı Bulvarı, Özyurtlar N Cadde Business, No: 97-99, Kat: 7, D: 47, Esenyurt / İstanbul

Telefon: +90 212 979 83 04

E-posta: info@fthteknoloji.com

Çalışma Saatleri: 7/24 Kesintisiz Destek